حجت‌الاسلام محمدابراهیم ادبی، از مبلّغان شهرستان آمل در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به تفاوت واکنش‌های مؤمنان در مواجهه با بحران‌های جنگی اظهار داشت: خداوند متعال گروهی از مسلمانان را که تنها به فکر حفظ جان خود بودند، مانند گروه اول (پشیمانان)، مورد کرامت قرار نداد و عفو، امنیت و آرامش را نصیب آنان نکرد؛ زیرا این افراد تمام تعلق خاطر خود را به حیات مادی و دنیوی گره زده بودند.
کارشناس دینی در تحلیل ویژگی‌های این گروه تصریح کرد: «به فکر خود بودن» در اینجا به معنای تلاش برای سعادت حقیقی نیست، بلکه به معنای این است که این طیف، هیچ همی جز حفظ زندگی دنیوی نداشتند و هرگز به دنبال خدمت خالصانه به دین نبودند. این افراد تنها زمانی از دین بهره می‌بردند که پیروزی و سود مادی در میان باشد و به محض تغییر شرایط و رویارویی با سختی، مسیر قهقرایی را در پیش می‌گرفتند.
پندارهای جاهلی درباره نصرت الهی
حجت‌الاسلام ادبی با بررسی عبارت «یَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَیْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِیَّةِ»، اظهار داشت: این گروه دچار نوعی «ظن جاهلی» بودند؛ بدین معنا که تصور می‌کردند صرفِ اسلام آوردن، تضمین‌کننده پیروزی مطلق و بدون قید و شرط است و دین حق هرگز در ظاهر مغلوب نمی‌شود. آن‌ها گمان می‌کردند نصرت الهی بدون هیچ شرطی (مانند صبر و اطاعت) جاری می‌شود و همین پندار نادرست باعث شد در لحظه شکست، دچار شک شده و بپرسند که آیا ما هیچ تأثیری در امور نداریم؟
وی خاطرنشان کرد: اشتباه بنیادین این گروه در آن بود که برای خداوند همتایانی متصوّر شدند. آن‌ها پیامبر اکرم (ص) را نه به عنوان مبلغ و مبلغِ صبور، بلکه مانند اربابان و خدایان بت‌پرستان جاهلیت می‌دیدند که گمان می‌کردند زمام پیروزی و غنیمت را به‌طور مستقل در دست دارند. پاسخ الهی «إِنَّ الْأَمْرَ کُلَّهُ لِلَّهِ» (همه امور به دست خداست) به صراحت بیان می‌کند که پیروزی، نه محصولِ صرفِ عنوان «متدین بودن» و نه وابسته به شخص است، بلکه تابع اراده الهی و مشروط به تقوا، صبر و فرمان‌بری است.
سنت اسباب و مسببات؛ توحید در میدان نبرد
حجت‌الاسلام محمدابراهیم ادبی در ادامه تحلیل خود به مسئله توحید در تدبیر امور پرداخت و تأکید کرد: تمام نتایج در میدان نبرد، محصول اراده الهی و اجرای سنت‌های تکوینی است، نه وابسته به اشخاص یا عناوین. بر اساس فراز «لَیْسَ لَکَ مِنَ الْأَمْرِ شَیْءٌ»، خداوند متعال برای آنکه هیچ توهمی درباره دخالت مستقل بشر در تقدیر ایجاد نشود، به پیامبر اکرم (ص) یادآور شد که زمام تمامی امور تنها در دست اوست.
وی تبیین کرد: این بدان معنا نیست که نقش انسان بی‌اثر است، بلکه خداوند «سنت اسباب و مسببات» را وضع کرده است. در این نظام، هرگاه سببی قوی‌تر از دیگر اسباب باشد، مسبب مربوط به آن ظاهر می‌شود؛ چه این سبب در مسیر حق باشد و چه باطل، و چه مربوط به مؤمن باشد و چه کافر. پیروزی یا شکست در میدان نبرد، تابع قوانین الهی است؛ از این رو صرفِ عنوان «دین‌دار بودن» یا «پیرو پیامبر بودن» بدون رعایت اسباب (مانند صبر و اطاعت)، منجر به پیروزی می‌شود، یک پندار جاهلی است. خداوند واحد است و تمام امور، از هدایت و عدل گرفته تا ضلالت و ظلم، در چارچوب حکمت الهی و بر اساس همان سنتی جاری است که برای همه انسان‌ها، از پیامبر (ص) تا ابو سفیان، یکسان اجرا می‌شود.
نظر شما